Gedachten over een echt vrije samenleving

De robot

3 reacties

Ineens staat de robotisering in het brandpunt van de belangstelling of beter gezegd het verwachte ingrijpende gevolg ervan. Zwartkijkers vrezen een grootscheeps verlies van zinvolle menselijke arbeid. Optimisten kijken reikhalzend uit naar de nieuwe  werkgelegenheid want die zal er gewoon komen, net zoals na de uitvinding van de stoommachine. Toch?

De robotisering brengt  natuurlijk helemaal niets nieuws onder de zon. Het is goed beschouwd niet veel anders dan een sensor gestuurde computer.  We kennen allemaal wel dat kleine grasmaaiertje dat omkeert als het geen gras meer bespeurt. Zelf rijdende auto’s werken niet anders, zijn alleen heel veel complexer en een robot die op mensen reageert wordt ineens een beetje eng. Ik laat hier nog maar even in het midden of een robot die een oude van dagen helpt bij het aantrekken van de steunkousen als vooruitgang of teloorgang  moet worden gekenschetst. Na verloop van tijd stellen we ons die vraag toch niet meer.

Interessant is wel de vraag wat de driver achter de robotisering is.

Willie Wortel is het zeker niet. Zijn altruïstische motivatie is anderen te helpen door uit te vinden. Dat zijn uitvindingen buiten het schuurtje meestal een averechts effect hebben doet aan die intentie niet af.

Onze robot is een product van een bedrijf. Onze robot moet winst helpen maken door een markt te veroveren of kosten te besparen. Robotisering als pregnante vorm van innovatie, is niet ingegeven door altruïsme, naastenliefde of vooruitgangsgeloof. Nee, de enige echte driver achter de robotisering is (meer) geld en per saldo economische groei.

Hoe menselijk de trekjes misschien ook mogen worden, robots zijn niet sociaal en missen iedere culturele notie. De robotisering zal bijdragen aan verdere ontmenselijking en schaalvergroting van bedrijven en organisaties. Span of control wordt een begrip uit vervlogen tijden. Grenzen, sociale dimensies en diversiteit zullen nog verder vervagen.

De robot zal op de kortere termijn een forse uitstoot van arbeid veroorzaken, daar lijkt iedereen het wel over eens. Die uitstoot zal vooral plaatsvinden in de onderkant van de arbeidsmarkt waar de medemens  verblijft die niet zo eenvoudig ander werk zal vinden. De robotisering van de vrije markt zal de al bestaande kloof in de samenleving nog verder uitslijpen.  Scholing gaat dat niet eenvoudig oplossen. We gaan de gevolgen ondervinden van onderwijs dat zich richt op ontwikkeling van lineair denkvermogen en niet leert om grenzen te verleggen.

Of toch niet? Zal het zover niet komen? Zal ook de robotisering uiteindelijk een al te eenvoudige manier van extrapolerend denken blijken en wordt de toekomst wederom ingevuld op een manier die wij nu niet (her)kennen. Begin jaren negentig had nog niemand goed begrepen wat internet zou gaan betekenen en dachten KPN managers in hun stoutste dromen dat ooit misschien wel een op de drie Nederlanders een mobiele telefoon zou gaan gebruiken.  Ha, ha. Robotisering ligt misschien wel te veel voor de hand om waar te kunnen worden.

Of zal de wal dit schip gaan keren? Zal het economisch systeem in haar eigen tegendeel komen te verkeren? Want wie is straks nog in staat om de producten en diensten te kopen die door al die robots worden gemaakt? Zullen bedrijven uiteindelijk genoodzaakt zijn om via belastingen, hun winsten terug te geven om er hun producten mee te laten kopen? Dat zou pas echt vooruitgang zijn. De vrije markt als sociale heilstaat. Het gratis geld voor iedereen van Rutger Bregman zou gewoon werkelijkheid kunnen worden.

Of slaat het systeem op hol en gaan we robots maken die producten en diensten afnemen? Geen gekke gedachte toch als je weet dat de geld- en derivatenhandel ook al bijna volledig uit gebakken lucht bestaat?

Het zou ook zomaar toch nog 1984 kunnen worden. Tenzij we met elkaar in gesprek gaan over de keuzes die we als samenleving zouden kunnen maken. De politiek zal dat gesprek niet agenderen want dat is te lastig en slecht voor de uitslag bij de volgende verkiezingen. Voor de  media is het te moeilijk om goede sier mee te maken.

Ook dit onderwerp past prima op de agenda van de Nieuwe Raad van State, de vierde, agenderende macht in de Nieuwe Democratie van Willem Schinkel.

Advertenties

3 thoughts on “De robot

  1. Het tijdspad is nog ruim gedacht door Zager:

    Zager Evans – In The Year 2525

    in the year 2525
    if man is still alive
    if woman can survive
    they may find…

    in the year 3535
    ain’t gonna need to tell the truth tell no lies
    everything you think do and say
    is in the pill you took today

    in the year 4545
    ain’t gonna need your teeth won’t need your eyes
    you won’t find a thing to chew
    nobody’s gonna look at you

    in the year 5555
    your arms are hanging limp at your sides
    your legs got nothing to do
    some machine doing that for you

    in the year 6565
    ain’t gonna need no husband won’t need no wife
    you’ll pick your son pick your daughter too
    from the bottom of a long glass tube

    in the year 7510
    if God’s a-comin’ he ought to make it by then
    maybe he’ll look around himself and say
    “guess it’s time for the Judgement Day”

    in the year 8510
    God’s gonna shake his mighty head
    he’ll either say “I’m pleased where man has been”
    or tear it down and start again

    in the year 9595
    I’m kinda wondering if man is gonna be alive
    he’s taken everything this old earth can give
    and he ain’t put back nothing…

    now it’s been 10,000 years
    man has cried a billion tears
    for what he never knew
    now man’s reign is through

    but through eternal night
    the twinkling of starlight
    so very far away
    maybe it’s only yesterday…

    in the year 2525
    if man is still alive
    if woman can survive
    they may find…

    in the year 3535
    ain’t gonna need to tell the truth tell no lies
    everything you think do or say
    is in the pill you took today

  2. Vandaag heb ik met vrienden met veel inspanning een grote citroenboom geplant op een van de hellingen nabij Competa. We hebben even gedacht dat het makkelijk zou zijn als we onze huisrobot al hadden. Maar qua voldoening gaat er niets boven handkracht. Eerst een gat hakken in de rotsige bodem. Vervolgens op de helling bovenmenselijk ( grappig die spelling hier moet staan bomengrond). maken van paardenmest en locale en aangevoerde grond. Dan de boom de helling aftillen op weg naar zijn definitieve standplaats om daar citroenen te maken. Ik zeg laat maar komen die robot je kan hem niet tegenhouden . Maar blijf genieten van handwerk en beoefen het ambacht. Uiteindelijk zal ons systeem uiteenvallen en beginnen we weer als een agrarische economie en produceren we voedsel voor onszelf en voor anderen. Laat de robot dan maar mee eten.

    Citoengroet

    Pieter

  3. Prachtig die robotisering. Op naar de tweedaagse werkweek of beter, alleen werken als je er zin in hebt, een extra zakcentje wilt. Meer tijd voor jezelf en elkaar. En die tweedeling? De geschiedenis leert dat een echte tweedeling altijd weer openbreekt. Niets is constanter dan de menselijke natuur, robot of geen robot.
    Ik laat mijn steunkousen graag automatisch aantrekken voor mijn wandelingetje in het park met mijn kleinkinderen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s