Gedachten over een echt vrije samenleving


1 reactie

Piketty

Zoveel is zeker, Piketty heeft zijn vinger op een gevoelige plek weten te leggen. Het geld in de wereld hoopt zich op in de handen van een kleine elite. De rijken worden rijker, de massa heeft het nakijken. Dat kan niet goed gaan want het verleden leert dat ongelijkheid een voedingsbodem is voor narigheid.

Piketty analyseert dat ongelijkheid tussen mensen toeneemt doordat de opbrengst van vermogen sneller groeit dan de economie (r>g).

Maar waarom is dat zo?

Het kan bijvoorbeeld niet louter het gevolg zijn van lage economische groei, want ook in China, dat uit haar voegen groeit, hoopt het geld zich op bij een beperkte groep die daarvan het meest profiteert.

Het is ook niet iets van de laatste tijd, het proces voltrekt zich volgens Piketty al eeuwen, met een korte onderbreking in de decennia na de Tweede Wereldoorlog. Niet voor niets heeft het Nederlands er een oude wijsheid voor: de duivel schijt op één hoop.

De oorzaak van het verschijnsel zit simpelweg ingebakken in het economisch systeem zelf. Dat komt doordat economie is gebouwd op eendimensionale geldlogica. Dat heeft zowel macro- als micro-economisch ingrijpende gevolgen. Lees verder

Advertenties


Een reactie plaatsen

Staatsschuld

Onlangs beweerde het CPB dat anno 2080 de staatschuld kan zijn afgelost. Ik noemde dat in een vorige publicatie aanmatigend en een bij voorbaat foute voorspelling.  Maar ook dat is allerminst zeker

Zal onze staatschuld ooit worden afgelost?

Het antwoord begint met de vraag of schuld moet worden afgelost. Met die vraag begint David Graeber zijn meer dan 500 pagina’s durende antropologische studie naar het fenomeen schuld in de afgelopen 5000 jaar. Wie het heeft gelezen zal niet snel meer willen proberen een originele opmerking over het onderwerp te maken. Graeber zegt er zo’n beetje alles over wat er over te zeggen valt. En meer.

Of schuld moet worden afgelost is volgens Graeber alleen een moreel vraagstuk.

Er is zelfs volgens de economische theorie  geen enkele aanleiding om schulden af te lossen. Een bank wordt geacht financiële middelen te verstrekken die winstgevende investeringen mogelijk maken. Graeber stelt dat als een bank met zekerheid het uitgeleend geld  terug zou krijgen het hele geldsysteem niet zou werken.

Lees verder


1 reactie

Vrije wil

De afgelopen jaren was er een hausse in de uitgave van boeken over de werking van ons brein. Met als meest in het oog springende bewering dat wij niet beschikken over een vrije wil. Dit in tegenstelling tot wat wij “denken”. Volgens neuro-wetenschappers wordt ons dagelijks doen en laten volledig geregeld door ons onbewuste. Dat loodst ons letterlijk moeiteloos door vele miljoenen bits informatie per seconde en laat ons daar ook volledig automatisch op reageren. Bewust nadenken doen wij alleen in uitzonderings- en noodsituaties.

Als ons brein ons programmeert voor onze omgeving en mensen zich assimileren aan de systemen waarbinnen ze moeten leven dan is het volgens Arnon Grunberg niet de vraag of de mens een vrij wil heeft maar of het kapitalisme dat heeft. (Voetnoot Volkskrant 18 april)

Dat is een opzienbarende en intrigerende vraag. Ik vertaal deze vraag als

“Kan het kapitalisme in alle vrijheid haar eigen richting bepalen?”

Mijn antwoord is: Neen.

Lees verder


1 reactie

Bruto en netto

Vorige week maakten de media melding van een plotselinge stijging van het Bruto Binnenlands Product met maar liefst 7.6 procent. Waar we normaliter jaren voor nodig hebben was nu in één klap het gevolg van een andere manier van tellen. In de berekening van het BBP tellen nu, onder meer, ook  de omzetten in de drugshandel mee.

Er is nauwelijks een beter voorbeeld denkbaar als je wilt begrijpen hoe wij met dat BBP onszelf een rad voor ogen draaien.

Want ga maar na, meer drugshandel betekent meer agenten, rechters, advocaten, cellen, reclassering en medische en geestelijke zorg. En ook die extra omzet tellen we vervolgens lekker op bij datzelfde BBP. Hoe goed kan groei zijn als alleen het volume telt? Niet zo goed natuurlijk. Het systeem nodigt uit om rootzooi en problemen te maken want het opruimen en oplossen ervan mag je gewoon bij je resultaat optellen. Iedere ondernemer zal je voor gek verklaren maar voor een economie  gelden blijkbaar andere regels. Lees verder


1 reactie

Creatieve destructie of destructieve creatie?

In the survival of the fittest zijn bedrijven genoodzaakt te vernieuwen. Omdat alle bedrijven dat moeten buitelen de innovaties in een moordend tempo over elkaar heen. In de Volkskrant van 1 februari jl. wijdt Martin Sommer zijn wekelijkse column aan wat hij noemt “de technologische ravage” als gevolg van wat zo mooi “creatieve destructie” heet. Frank Kalshoven dient hem een week later van repliek door te stellen dat nieuwe technologie per definitie banen en beroepen vernietigt: “als er geen effect is op banen is technologische vernieuwing niet arbeidsbesparend”. Voor Kalshoven is het vanzelfsprekend dat innovatie arbeidsbesparend is. Hij bevestigt dat technologische ontwikkeling op de korte termijn ontwrichtend werkt maar op de langere termijn is het wel onze belangrijkste bron van welvaart. Dat is een onweerlegbare macro-economische analyse. Probleem is alleen dat we er nu even niets aan hebben.

De analyse impliceert namelijk dat we vandaag altijd even door de zure appel heen moeten bijten om het morgen beter te krijgen. Ook in de toekomst. Maar mensen leven hun leven niet op langere termijn maar vandaag.

Lees verder


Een reactie plaatsen

De banken dat zijn wij

In de Volkskrant van 27 juli 2013 bespreken van Egmond cs. namens het Sustainable Finance Lab het privilege van de geldcreatie. Zij bepleiten de noodzaak de kwestie van meerdere kanten te belichten. Ik wil ik daar mijn steentje aan bijdragen want er blijft nog genoeg onbesproken.

Inderdaad wordt geld door banken met een simpele administratieve handeling “uit het niets” gecreëerd. Alle geld op aarde is schuld aan een bank. Maar dat is maar het halve verhaal. De andere helft gaat over de rente. De enige plaats waar leners geld kunnen krijgen om de rente te betalen, is uit de geldhoeveelheid van de totale economie. Maar die bestaat al helemaal uit schuld en dus zijn overal in de wereld leners op jacht naar geld om hun rente te kunnen betalen. Geld dat er niet is. En wat is dus de enige uitweg? Er moet nieuw geld worden gemaakt.

De geldhoeveelheid neemt dus uit zichzelf toe. Als centrale banken ten bate van het economisch verkeer tegelijkertijd proberen de waarde van geld te stabiliseren dan moet die grotere geldhoeveelheid gebaseerd zijn op een grotere economie.

Groei is geen vrije keuze maar een verstikkende verplichting.

Dat is het echte probleem achter de (financiële) crisis en de oplossing ervan gaat ver voorbij een discussie over de pro’s en contra’s van private en publieke geldcreatie.

Lees verder


Een reactie plaatsen

Economische groei is een verstikkende verplichting

Geld wordt door banken met een simpele administratieve handeling “uit het niets” gecreëerd. Alle geld op aarde is schuld aan een bank. Dat is inmiddels een publiek geheim maar slechts het halve verhaal. De andere helft gaat over de rente. De enige plaats waar leners geld kunnen krijgen om de rente te betalen, is uit de geldhoeveelheid van de totale economie. Maar die bestaat al helemaal uit schuld en dus zijn overal in de wereld leners op jacht naar geld om hun rente te kunnen betalen. Geld dat er niet is. En wat is dus de enige uitweg? Er moet nieuw geld worden gemaakt.

De geldhoeveelheid neemt dus uit zichzelf toe.

Als centrale banken ten bate van het economisch verkeer tegelijkertijd proberen de waarde van geld te stabiliseren dan moet die grotere geldhoeveelheid gebaseerd zijn op een grotere economie.

Groei is geen vrije keuze maar een verstikkende verplichting.

Dat is het echte probleem achter de (financiële) crisis. Lees verder